سرمقاله
اسماعیل عسلی
همیشه دیر می رسیم
رویداد زلزله با وجود این که از زمان و مکانش بی خبر هستیم اما با توجه به زلزله خیز بودن اغلب نقاط کشور نمی تواند امری غیرمترقبه تلقی شود چرا که ظرف ۱۰۰ سال گذشته از شمال شرقی گرفته تا جنوب و غرب و حتی مرکز کشور زلزله هایی با قدرت تخریبی بالا را تجربه کرده اند. زلزله در خراسان، بویین زهرا، طبس، بم، رودبار و هم اکنون نیز سرپل ذهاب که اغلب هم بالای هفت ریشتر بوده است. انتظار طبیعی مردم این است که با توجه به قرار گرفتن ایران روی خط کمربند زلزله و همچنین شناختی که در پرتو یافته های علمی و مهندسی از اقدامات پیشگیرانه وجود دارد، هر چه جلوتر می رویم از آمار تلفات ناشی از زلزله کاسته شود. برای کشور ثروتمندی مانند ایران پذیرفته نیست که به جای نگاه پیشگیرانه شاهد تمرکز بودجه و نیروها پس از وقوع زلزله و وارد شدن تلفات به نقاط آسیب دیده باشیم. اگر به روزنامه های منتشر شده در تاریخ وقوع زلزله در بویین زهرا، خراسان، بم و رودبار مراجعه کنیم مشاهده می کنیم که هم کارشناسان بخش ژئوفیزیک اعم از ایرانی و خارجی و هم مهندسین و معماران به مسئولین و متصدیان امر هشدار داده اند و توصیه هایی مبنی بر نحوه ی پیشگیری و شیوه ی مقابله ی قبل از رخداد زلزله داشته اند و هم اکنون نیز تا چند هفته که داغ همگان تازه است بسیاری از کارشناسان و مهندسین شهرساز خواهند گفت که در صورت عدم اقدام بموقع در خصوص ترمیم و بازسازی برخی از مناطق مسکونی در کلانشهرها، شهرها و روستاها باز هم باید شاهد قربانی شدن هموطنانمان در زلزله های آتی باشیم!
در کشوری که برخی از مهندسان با امضاءفروشی از زیر بار مسئولیت نظارت بر کیفیت ساخت و سازها شانه خالی می کنند، حتی ساختمان های نوساز هم در برابر زلزله های بالای ۶ ریشتر آسیب پذیر هستند.
اگر همین زلزله ۳/۷ ریشتری در شیراز آمده بود شاید میزان تلفات در بافت قدیم به چندین هزار نفر هم می رسید. نسبت دادن این رویدادها به قضا و قدر و انتخاب عنوان آزمایش و ابتلا برای آن برای کاستن از آلام مردم داغ دیده چاره ی کار نیست. در چنین مواردی تنها مردم نیستند که مورد آزمایش قرار می گیرند بلکه زلزله برای گردانندگان کشور نیز آزمایش است و سربلند بیرون آمدن از چنین آزمایشی در گرو تلفات کمتر است. عدم دخالت مسئولین در وقوع حوادث طبیعی توجیه کننده ی تلفات بالا نیست. همین زلزله در بسیاری از کشورهای دیگر نیز به وقوع می پیوندد و در برخی کشورها نظیر افغانستان تلفات آن از ایران بیشتر است و در ژاپن تلفات بسیارکمتری دارد. اختلاف در میزان تلفات نشان دهنده ی امکان برنامه ریزی برای پایین آوردن خسارت هاست. (ادامه…)