سرمقاله
اسماعیل عسلی- سردبیر
تعریف آرمانی از کار
اگر به رفتارها، چشمداشت‌ها، هجوم جوانان به رشته‌های پرطرفدار دانشگاهی و معیارهایی که برای گزینش همسر در میان خانواده‌ها رایج است توجه کنیم درمی‌یابیم که ظرف نیم قرن اخیر به فرهنگ کار و تلاش در جامعه‌ی ما آسیب فراوانی وارد شده است. در اوایل دهه‌ی پنجاه و به موازات رونق مهاجرت از روستاها به شهر، تمایل به انجام کارهای اداری و پشت میزنشینی که نیاز به فعالیت فیزیکی چندانی ندارد فزونی می‌گیرد و این روند جسته گریخته تا بهمن ۵۷ تداوم می‌یابد. از آن پس بسیاری از جوانان جذب نهادهای نوبنیاد و فعالیت‌های نظامی می‌شوند که پیوند زیادی با تولید صنعتی، کشاورزی و دامپروری که نیاز اصلی جامعه بود ندارد. به تدریج که تحت تأثیر مشوق‌های قانونی جمعیت کشور افزایش می‌یابد و متوسط سن را کاهش می‌دهد شاهد حرکت جامعه به سوی جوانی هستیم و به موازات آن تراکم جمعیت دانش‌آموزی در دبستان‌ها، مدارس، دبیرستان‌ها و دانشگاه‌ها نیاز به مربی، معلم، مدرس و کادر اداری و خدماتی را برجسته می‌کند که این مشاغل نیز ارتباط معناداری با فعالیت فیزیکی و تولید ندارد. در این شرایط جامعه دچار نوعی بی‌حسی و کرختی و تنبلی است به طوری که استفاده از اتباع بیگانه در کارهای درگیرانه و فیزیکی به اندازه‌ای رواج می‌یابد که ایران را به بارانداز نیروهای کارگر افغانی تبدیل می‌کند، کارگرانی که بعضاً با توجه به درآمد مناسب به تدریج مبادرت به آوردن همسر و فرزندان خود می‌کنند و در مواردی حتی با دختران ایرانی ازدواج می‌کنند که جامعه‌ی ما هنوز هم دستخوش تبعات قانونی چنین پیوندهایی است. نتیجه‌ی این وضعیت پرشماری جوانان فارغ‌التحصیلی است که اغلب به دنبال استخدام در نهادهای دولتی و انجام کارهای پشت میزی و نظارتی و مدیریتی در بخش خصوصی هستند آن هم در شرایطی که شاهد رکود در بخش‌های صنعتی و حتی بازار آزاد هستیم. از دور دوم ریاست جمهوری احمدی‌نژاد که موج سوم مهاجرت نخبگان و تحصیلرده‌ها کلید می‌خورد تاکنون صدها هزار نفر از فارغ‌التحصیلان دانشگاهی و در مواردی حتی متخصصین شاغل در شرکت‌های دولتی و خصوصی عطای کار در ایران را به دلیل نبود کار و کاهش ارزش پول ملی به لقایش بخشیده‌اند و رنج ناشی از زندگی در غربت را بر خود هموار نموده‌اند. این مسئله از جهاتی به منبع درآمدی برای دولت تبدیل شده زیرا فارغ‌التحصیلان از دانشگاه‌های دولتی که سهم قابل توجهی از جمعیت مهاجر را تشکیل می‌دهند ناگزیرند برای تسویه حساب با دانشگاه با هدف لغو تعهد خدمت چند میلیون تومان بپردازند یا برای خرید خدمت سربازی جریمه بدهند که به طور متوسط هر کدام بسته به این که در چه مقطعی فارغ‌التحصیل شده باشند بین ۳۰ تا ۵۰ میلیون تومان هزینه می‌کنند. (ادامه…)