سرمقاله
محمد عسلی
نقش دکتر علی شریعتی در گرایش جوانان دانشگاهی به انقلاب دینی
۲۹ خرداد ۱۳۵۶ من دانشجوی سال دوم رشته حقوق قضایی دانشکده حقوق دانشگاه تهران بودم که در محوطه مسجد دانشگاه زیر یکی از درختان کاج به اتفاق تنی چند از دانشجویان مشغول بحث در خصوص امتحانات بودم. حدود ساعت یک بعدازظهر بود که تعدادی از دانشجویان با شعار شریعتی! شریعتی! شهادتت مبارک از داخل صحن مسجد دانشگاه بیرون آمده و در یکی از خیابان‌های مشرف به مقر گارد دانشگاه شروع به راهپیمایی کردند و چون تعدادشان قابل توجه نبود به زودی متفرق شدند.
این خبر به سرعت در دانشکده‌های دیگر دانشگاه‌ها پیچید و چون کلاس‌ها معمولاً دائر نبودند و پایان ترم و زمان امتحانات نزدیک بود این خبر در میان دانشجویان نتوانست منجر به یک اعتراض و یا راهپیمایی شبیه به تظاهرات ۱۶ آذر شود که بعدها با روز دانشجو نامگذاری شد.
و اما بعد؛
دکتر علی شریعتی در مثلث حسینیه، ارشاد، استاد شهید مطهری و جوانان دانشگاهی و حوزوی از چنان محبوبیتی برخوردار شد که آثار، مقالات و سخنرانی‌های ایشان به علت سانسوری که ساواک اعمال کرده بود توسط طرفدارانش دست‌نویس می‌شد و به اطلاع دیگران می‌رسید تا آنجا که من اطلاع دارم و آن زمان را به یاد می‌آورم دانشجویان و طلاب سخنرانی‌های ایشان را که معمولاً با نخستین عملکرد ائمه معصومین به ویژه حضرت علی(ع) و امام حسین(ع) همراه بود و زبانی گزنده و تأثیرگذار داشت را مخفیانه ضبط و با نوارهای کاست توزیع می‌کردند. من بارها شاهد بودم با هجوم افراد گارد به همراه تنی چند از ساواکی‌های مأمور به خوابگار پسران و دختران کوی دانشگاه وسایل و کمدهای دانشجویان مورد تفتیش قرار می‌گرفت تا اگر کتابی، مقاله‌ای و یا نواری از دکتر علی شریعتی دارند ضبط و توقیف شود و یا به دستگیری آنها نیز منجر گردد. این اتفاقات که بین سال‌های ۵۲ تا ۵۶ افتاد حکایت رزمندگان تأثیرگذاری کتاب‌ها و مطالب دکتر شریعتی بر روی افکار دانشجویان داشت یکی از مهمترین این تأثیرات آشنا ساختن دانشجویان و جوانان انقلابی به علل و عوامل نهضت‌های دینی و کاربرد آنها برای مقابله با رژیم ستمگر شاهنشانی بود که در آن زمان هر صدای مخالفی در گلو خفه می‌شد. (ادامه…)

سرمقاله
اسماعیل عسلی
دنیای فوتبالی
هم‌آغوشی فوتبال به عنوان یک ورزش جذاب و گروهی با فرهنگ و اقتصاد حساسیت ملت‌ها را نسبت به نتایج آن خصوصاً در تورنمنت‌های بین‌المللی بالا برده و جلوه‌گری بازیکنان در چنین عرصه‌ای از جهات تاکتیکی، تکنیکی و اخلاقی و همچنین برخورداری آنها از روحیه تیمی و نقش کادر فنی در گزینش‌ها، مهره چینی‌ها، تعویض‌ها و کار روی قدرت بدنی بازیکنان به هیجان اینگونه مسابقات می‌افزاید. از جمله پدیده‌های برجسته در جریان این مسابقات واکنش مردم پس از پیروزی تیم کشورشان در رودررویی‌های جهانی است که از منظر جامعه‌شناسی حایز اهمیت شایانی است. نحوه‌ی شادمانی مردم ایران از زن و مرد و کودک و جوان پس از مشاهده پیروزی کشورشان تفاوت زیادی با شادی مردم سایر کشورها دارد و نشان‌دهنده‌ی این است که وجود خلأهای فراوان برای ابراز شادی موجب می‌گردد که مردم چنین فرصتی را غنیمت بشمارند و این مسئله برای ایرانیان ساکن در خارج از کشور از لحاظ هویتی و ابراز وجود و بر سر زبان افتادن نام زادگاهشان خیلی مهم است. (ادامه…)

سرمقاله
اسماعیل عسلی
طعم تلخ روایت های تاریخی
با پایان یافتن فصل امتحانات اوقات فراغت دانش آموزان آغاز می‌شود و از جمله فعالیت‌های مثبتی که هر نوجوان و جوان می‌تواند داشته باشد مطالعه است اعم از این که مطالعه در منزل صورت گیرد، در کتابخانه باشد و یا این که در آزمایشگاه و محیط طبیعی، هر چه هست تابستان نباید موجب انقطاع ذهن و حافظه‌ی دانش‌آموزان از موضوع یادگیری شود. حتی یادگیری می‌تواند در مراکز صنعتی، زمین زراعتی یا کارگاه‌های صنایع دستی تحقق پیدا کند. یادگیری زمانی محقق می‌شود که ما شاهد ایجاد ارزش افزوده در ذهن و زبان و کسب تجارب عملی باشیم. شواهد و نشانه‌های زیادی وجود دارد که بیانگر فاصله‌ی غیرقابل توجیه عموم مردم خصوصاً نسل جوان از کتاب است. در واقع مطالعه در فهرست عادات خوب اکثریت مردم وجود ندارد! اگر مطالعه در جامعه‌ی ما نهادینه شده بود، گشت و گذار و پرسه‌های کم دستاورد در فضای مجازی نمی‌توانست به آن آسیب برساند کما این که سرانه مطالعه در کشورهای توسعه یافته علی‌رغم رواج فضای مجازی کاهش نیافته و کتاب‌ها و روزنامه‌ها همچنان با تیراژهای بالا منتشر می‌شوند؛ اما از آنجایی که انقلاب فرهنگی به معنای واقعی آن در ایران رخ نداده و تغییرات فرهنگی مثل بسیاری تغییرات دیگر بر روی امواج هیجانی و گذرا سوار بوده و عمقی نداشته طبیعتاً نباید انتظار داشته باشیم که پس از سال‌ها حاکمیت فرهنگ شفاهی بر این مرز و بوم، شاهد رواج کتابخوانی و درک ضرورت آن از سوی عموم مردم باشیم به نحوی که این عادت مقدس آنها را وادار سازد حتی در بدترین شرایط اقتصادی نیز دست از مطالعه بر ندارند و خود را از این نعمت بزرگ محروم نکنند. ناگفته پیداست که توفیق مطالعه صرفاً در گرو هزینه کردن پول نیست و گاهی همین که وقت و حواس خود را هزینه کنیم به راحتی می‌توانیم با مراجعه به کتابخانه‌های عمومی نیاز خود را در بسیاری از زمینه‌ها برطرف سازیم در حالی که هم اکنون بهترین نوع استفاده از کتابخانه‌های عمومی حضور جوانان در محیطی ساکت برای مرور دروس امتحانات نهایی و کنکور است و خیلی کم اتفاق می‌افتد که کتابخانه‌های عمومی به علت فراوانی تقاضای کتاب اعلام کمبود کنند مگر در مواردی که یک معلم یا استاد دانشگاه کتابی را برای مطالعه و کنفرانس اجباری به دانش‌آموزان یا دانشجویان معرفی کرده باشند و آنها بخواهند برای مطالعه و نت‌برداری بدون پرداخت هزینه از آن استفاده کنند. (ادامه…)