یادداشت سردبیر

اسماعیل عسلی

ظرفیت سازی برای توسعه فرهنگی

از جمله الزامات جوامع در حال گذار ظرفیت سازی برای ایجاد تغییر است به این معنا که چون نمی توان فاصله ی موجود بین واقعیت ها و آرمان ها را در بسیاری از موارد بدون ایجاد بستر و زمینه کاهش داد باید با کار فرهنگی از یک سو و مصوبات قانونی از سوی دیگر با آنچه که واقعیت دارد اما مطلوب نیست مبارزه کرد‏‏.‏ زمانی بود که کسی جرأت نداشت در مورد قبح قمه زنی و حرکات چندش آوری که در عزاداری ها صورت می گرفت سخنی بر زبان آورد اما پس از این که نهادهای مذهبی و متولیان آن دریافتند که انعکاس چنین رفتارهایی توسط وسایل گوناگون ارتباط جمعی تصویر موهنی از برخی اجتماعات در معرض نگاه جهانیان قرار می دهد‏‏،‏ آنچه را که قبلاً به صورت تلویحی و در لفاف نهی و توصیه پیرامون حرمت قمه زنی عنوان می کردند را علنی ساخته و به موازات آن قانون هم با صراحت وارد میدان شد و ضابطین قضایی نیز برخورد عملی کردند و بساط قمه زن ها که اغلب از اقشار ناآگاه‏‏،‏ بیسواد و اغفال شده بودند که تصور می کردند با این کار ارادت خود را به نهضت حسینی ثابت می کنند‏‏،‏ جمع شد‏‏.‏

زمانی بود که برخی از طوایف از طریق خون بس دختران خود را قربانی یک سنت غلط می کردند و برای فرو نشاندن خشم طایفه یا خانواده ای که یکی از بستگانشان در منازعه و دعوا کشته شده بود دختری را به عقد یکی از افراد ذی نفوذ و یا ولی دم مقتول درمی آوردند و هیچ اعتنایی به نظر و رغبت دختر به فرد مورد نظر و یا سن و سال او نمی کردند و دختران که در گذشته اغلب بیسواد بودند و از لحاظ سنی هم در شرایطی نبودند که بتوانند با خواست و اراده رئیس طایفه و یا پدر خود مخالفت کنند به چنین ازدواجی تن می دادند که در بسیاری از موارد به خودسوزی و خودکشی و فرار و یا انتقام های پیچیده می انجامید اما خوشبختانه پس از آسیب شناسی این عادت غلط و فهرست کردن تبعات اجتماعی و روانی آن چنین ازدواج هایی که مورد نفرت دین و انسانیت و نوعی توهین به زن و شخصیت اوست به اندازه ای کاهش پیدا کرده که اگر کسانی هم هنوز به آن باورمند باشند به دلیل غیرقانونی بودن و نهی صریح برخی از بزرگان جرأت بیان آن را ندارند‏‏.‏ (ادامه…)

یادداشت

محمد عسلی

مقدمه‏ای بر حماسه قهرمانی خرمشهر

روایت جنگ، روایتی نیست که در یک یادداشت یا نگارش یک خاطره بیان شود.

فیلم‏های زیادی از جنگ‏های ملی میهنی یا جنگ‏های تجاوزکارانه جهانگشایان تاکنون به نمایش درآمده و داستان‏ها و دل‏نوشته‏های کثیری از جنگ‏ها و خونریزی‏های تاریخ چاپ و منتشر شده‏اند که بعضی از آنها را می‏توان شاهکارهای ادبی خواند مانند جنگ و صلح تولستوی یا وداع با اسلحه ارنست همینگوی و یا دن آرام شولوخوف و امثالهم.

روایت و بیان هر یک از فیلم‏ها و داستان‏ها همه یک قهرمان دارند و پایانی از فتح یا شکست آنها. لیکن جنگ تحمیلی ۸ ساله ایران و عراق هر روزش حاوی حکایت‏هایی از مجاهدت و ایثار در مقابل تجاوز و کشتار است.

سرفصل زینت‏بخش نتیجه جنگ آزادی خرمشهر توسط دلیرمردان و مجاهدان راه آزادی خرمشهر است که کمر صدام متجاوز را شکست و آرزوی فتح و پیروزی را از دل و دماغ او و همدستانش ربود.

خرمشهر در شرایطی سقوط کرد که در مقابل یک ارتش مکانیزه مجهز به سلاح‏های اهدایی شرق و غرب بود و با پشتیبانی سیاسی و مالی امیران عرب خوفی از کسری بودجه نداشت.

در مقابل ارتش ایران از هم‏گسیخته و در حال تخریب، اصلاح و بازسازی بود آن هم با اختلافاتی که بنی‏ص (ادامه…)

یادداشت سردبیر
اسماعیل عسلی
بهترین روز خرداد
وقتی که از دور به نقاط عطف جنگ هشت ساله می نگریم و برجستگی ها و بلندی های آن را از نظر می گذرانیم، فتح خرمشهر را به مثابه ی قله ی دماوند می بینیم که از هر فاصله ای چشم ها را خیره می کند. این واقعه تاریخی به اندازه ای حائز اهمیت است که تاکنون پیرامون آن تحلیل های زیادی ارائه گردیده، فیلم های ارزشمند فراوانی تولید شده و عکس هایی به یاد ماندنی از آن در رسانه های مکتوب به ثبت رسیده و آنچه از زبان رزمندگان پیرامون چند و چون فتح خرمشهر نقل شده در ردیف خاطرات شنیدنی و خواندنی است و از آنجایی که در بازه های زمانی گوناگون شاهد بازنگری های به زاویه ی دید مورخین پیرامون جنگ هستیم بی گمان در آینده نیز از خرمشهر و ماجرای سقوط و فتح آن بسیار خواهیم شنید.
جنگ به شعله ی افروخته ای می ماند که در هنگام زبانه کشیدن نمی توان به آن نزدیک شد و به زوایای نهفته ی آن رخنه کرد اما با فرو نشستن آتش جنگ، خاموش شدن صدای توپ ها و تانک ها، غلغله ها، رجزها و فریادها نیز از غلیان بازمی ایستند و هوای غبارگرفته و محو شده در لایه های دود و خاکستر به تدریج صاف می شود و جنگ چهره ی واقعی خود را نشان می دهد. در چنین شرایطی از ساکنان مناطق جنگ زده گرفته تا مورخین و کارشناسان و تحلیلگران تلاش می کنند آماری از به غارت رفته ها و برجای مانده ها و آسیب دیده ها و زخمی ها و اسرا و جانبازان و خانواده های داغدار و تأسیسات و کارخانجات آسیب دیده و راه های تخریب شده و افتخارات و رشادت ها و از خود گذشتگی ها به دست آورند و برای آیندگان به یادگار بگذارند. (ادامه…)