یادداشت سردبیر
اسماعیل عسلی
کاری نه که با همت یاران نشود
مجلس شورای اسلامی به عنوان بالاترین نهاد مشورتی با نهادهای گوناگون ارتباط دارد، از این رو صرفاً به عنوان نهادی تأثیرگذار مطرح نیست، بلکه از جهاتی تحت تأثیر نیز قرار می‌گیرد که اگر این تأثیرپذیری در چارچوبی پذیرفته شده صورت گیرد به افزایش کیفی خروجی مجلس یاری می‌رساند.
مهم‌ترین تأثیرپذیری مجلس از ناحیه‌ی قانون اساسی است که مجلس وجاهت و مشروعیت خود را از آن کسب می‌کند. اگر قانون اساسی و مجلس مانند چرخ قرار گرفته در پیشانی لوکوموتیو قطار، به موازات هم و روی یک ریل حرکت ‌کنند به طوری که نه از یکدیگر سبقت ‌گیرند و نه حرکت یکی بدون وجود دیگری امکان‌پذیر باشد؛ از این رو انتظار می‌رود که تمامی مصوبات مجلس شورای اسلامی منطبق با قانون اساسی باشد. مواردی نظیر تذکر قانون اساسی از سوی نمایندگان، اعمال نظر شورای نگهبان، نقش حکمیتی مجمع تشخیص مصلحت نظام، مسئولیت سنگین رئیس جمهور در خصوص نظارت بر اجرای قانون اساسی ستون‌هایی هستند که سقف قانون اساسی بر روی آنها استوار است و در واقع قانون اساسی پررنگ‌ترین خط قرمز در قانون‌گذاری، اجرا و داوری و نظارت و بازرسی محسوب می‌شود. بدیهی است که این همه اصرار بر انطباق خروجی مجلس بر قانون اساسی به منظور بالا بردن ضریب اطمینان از اجرای قانون اساسی صورت می‌گیرد ولی در عین حال در مواردی شاهد بی‌توجهی به قانون اساسی هستیم.
پرواضح است تا زمانی که از اجرای مر قانون اساسی توسط مجلس و دولت و قوه قضاییه اطمینان حاصل نشود، داوری پیرامون جامع و مانع بودن و کارآیی قانون اساسی بسیار دشوار است. (ادامه…)

سرمقاله
محمد عسلی
انتخابات و افتخارات
انقلاب اسلامی ایران در شرایطی دهمین دوره مجلس شورای اسلامی و پنجمین دوره خبرگان رهبری را برای نام‌نویسی نامزدها شروع کرده است که از پشتوانه مردمی دوره‌های مختلف انتخاباتی برخوردار است.
جمهوری اسلامی ایران اولین تجربه انتخاباتی را در دو رفراندوم «همه‌پرسی عمومی» تعیین نوع نظام و تأیید قانون اساسی به خوبی در پس‌انداز افتخارات خود دارد.
اینک که پس از گذشت ۳۷ سال مردم انقلابی ایران خود را برای انتخابات مجلس شورای اسلامی و خبرگان رهبری آماده می‌کنند، دوران سخت و طاقت‌فرسا و تلخ و شیرینی از مبارزات، مقاومت‌ها، جنگ نظامی و نرم‌‌افزاری همه جانبه‌ای را پشت سر گذاشته‌‌اند و ایران به عنوان یکی از امن‌ترین کشورهای منطقه و آسیایی با اقتدار و مستقل مورد توجه جهانیان است.
پشتوانه‌ها و داشته‌های ایرانیان که با آنها توانسته‌اند مخالفان و دشمنان انقلاب را بر سر میز مذاکره بنشانند و علیرغم میل باطنی‌شان، آنها را به پذیرش ایران به عنوان کشوری تأثیرگذار در منطقه و جهان پذیرا شوند بسیارند که می‌توان شاخص‌های آن را مختصراً یادآور شد.
نخست باید به حضور گسترده مردم در صحنه‌های سرنوشت‌ساز اعم از انتخابات، امتحانات و افتخارات اشاره کرد. (ادامه…)

یادداشت سردبیر
اسماعیل عسلی
تکمیل پازل مردم‌سالاری دینی
اگر بخوهیم سرعت مناسب و اثربخشی سه قوه‌ی مجریه، مقننه و قضاییه را با توجه به ظرفیت‌های فرهنگی جامعه برای تغییرات زیربنایی با یکدیگر مقایسه کنیم، قوه مقننه که همان مجلس باشد، جایگاهی برتر را به خود اختصاص خواهد داد زیرا در وهله‌ی اول مجلس شورای اسلامی یک قوه تلفیقی است متشکل از کسانی که فرهنگ، گویش و مطالبات حوزه‌ی انتخابیه خود را نمایندگی می‌کنند و بدین‌وسیله در ایجاد تعادل و موازنه هنگام به تصویب رسیدن قوانین ایفای نقش می‌کنند و مجلس را از درغلتیدن به رویکردهای نژادی و قومی و منطقه‌ای بازمی‌دارند. از یک منظر دیگر فاصله‌ی زمانی لازم برای تبدیل یک طرح یا لایحه به قانون در مجلس حتی با قید دوفوریت به نمایندگان فرصت می‌دهد که به بحث و تبادل نظر بپردازند و پیامدهای مثبت و منفی آن را از جنبه‌های مختلف مورد بررسی قرار دهند و در صورتی که طرح و لایحه‌ای بدون قید فوریت در مجلس مطرح شود، قاعدتاً قبل از تبدیل شدن به قانون در کمیسیون‌های مربوطه مورد کنکاش قرار می‌گیرد و سپس با طرح در صحن مجلس پیرامون آن تصمیم‌گیری می‌شود و احتمال تبدیل شدن آن به قانون در صورت برخورداری از آرای لازم قوت می‌گیرد. اینجاست که تأثیر بدنه‌ی کارشناسی کمیسیون‌ها در اتخاذ تصمیمات مهم آشکار می‌شود. به همین دلیل راهیابی داناترین افراد به مجلس اهمیت پیدا می‌کند. لذا این که شخصی آدم خوبی است و تاکنون آزارش به مورچه هم نرسیده و همه‌ی وظایف شرعیه را هم سر وقت انجام می‌دهد و ضمناً مدارک دانشگاهی و حوزوی‌اش هم قانوناً ایرادی ندارد اگر چه تا مرحله‌ی ثبت نام و حتی تأیید صلاحیت برای او مشکلی پیش نمی‌آورد اما همه‌ی اینها شرط لازم تلقی می‌شود نه شرط کافی، شرط کافی راهیابی به مجلس با اکثریت آراست. پرواضح است که با افزایش کیفیت انتخابات و ارتقای ظرفیت‌های فرهنگی و سیاسی، شاهد بلوغ روزافزون مجلس نیز خواهیم بود.
ساز و کارهایی که در جوامع مردم‌سالار به کار گرفته می‌شود تا مهم‌ترین نهاد حکومتی یعنی مجلس از ساختار و ترکیبی قوی برخوردار باشد، یکسان نیست و به عوامل گوناگونی بستگی دارد. (ادامه…)