یادداشت سردبیر
اسماعیل عسلی
به دنبال رد پای یک اعتراض
زمانی که واکنش به یک موضوع عمومیت پیدا می‏کند باید جدی گرفته شود. اعلام نارضایتی دانش‏آموزان سال سوم دبیرستان از نحوه طراحی سؤالات امتحانات نهایی که بازتاب گسترده‏ای در شبکه‏های خبری و فضای مجازی داشته ظرف چند روز گذشته توجه متولیان امر را به خود جلب نموده از این رو انتظار می‏رود که در آینده‏ای نزدیک شاهد بازخورد چنین توجهی باشیم. از آنجایی که اعتراض دانش‏آموزان صرفاً معطوف به یک درس نمی‏شود از این واقعیت حکایت دارد که طراحان سؤال تابع یک خط مشی از پیش طراحی شده بوده‏اند که سرچشمه آن را باید در رویکردهای کلی که به آنها ابلاغ گردیده جستجو کرد.
البته یک نکته را نباید از نظر دور داشت که نارضایتی دانش‏آموزان از سختی امتحانات به تنهایی معیار درستی برای تخطئه طراحان سؤال نیست، خصوصاً زمانی که سؤالات در چارچوب کتاب‏های درسی طرح شده باشد که نظر غالب کارشناسان در مقام اظهار نظر نیز چنین است!
حال پرسش این است که دانش‏آموزان معترض با چه دستاویزی به خود حق می‏دهند که اعتراض داشته باشند؟!
به نظر می‏رسد که اعتراض دانش‏آموزان معطوف به این واقعیت است که اگر سؤالات امتحانات نهایی سال سوم دبیرستان در سال تحصیلی ۹۵-۹۴ را با چند سال گذشته مقایسه کنیم، دشواری نسبی آن بیشتر به چشم می‏آید. حال با توجه به سهم ۲۵ درصدی معدل امتحانات نهایی سال سوم در نتایج کنکور سال ۹۶ به انگیزه‏ی دانش‏آموزان معترض پی می‏بریم. زیرا تعدادی از رقبای دانش‏آموزانی که سال آینده در کنکور شرکت می‏کنند فارغ‏التحصیل سال‏های گذشته هستند که با توجه به آسان بودن سؤالات، معدل بالاتری کسب کرده‏اند.
اگر به ترکیب دانش‏آموزان معترض به دشواری نسبی سؤالات امتحانات نهایی سال سوم دبیرستان توجه کنیم درمی‏یابیم که اغلب آنها از دانش‏آموزان شاغل به تحصیل در مدارس تیزهوشان و نمونه‏دولتی هستند یعنی همان دانش‏آموزانی که بر سر ۲۵/. نمره نیز با یکدیگر رقابت می‏کنند. اینجاست که دغدغه دانش‏آموز به دغدغه خانواده نیز پیوند می‏خورد و این سؤال را پیش می‏آورد که با توجه به اشراف و آگاهی طراحان سؤال و همچنین ترسیم‏کنندگان خط مشی طراحی سؤال به واقعیت‏هایی که به آن اشاره رفت، چگونه می‏توان در جهت جبران این بی‏عدالتی گام برداشت.
بی‏گمان توصیه به تصحیح‏کنندگان اوراق امتحانی برای بالا گرفتن دست خود نمی‏تواند رافع این معضل باشد زیرا مصادیق بالا گرفتن دست باید کاملاً مشخص باشد. حتی از طریق برنامه‏های رایانه‏ای نیز به دشواری می‏توان در راستای همسان‏سازی معدل پایانی فارغ‏التحصیلان سال ۹۶ با فارغ‏التحصیلان سال‏های پیش از آن اقدام مؤثری انجام داد. از این رو روی برخی قول‏ها نمی‏توان حساب باز کرد! (ادامه…)